Angsthaas

Er was eens een hond met een angstig baasje

Ik staar naar het pleintje in de verte. Mijn handen zijn klam, mijn mond gort droog en mijn maag voelt alsof hij elk moment door mijn mond naar boven kan komen kruipen. Krampachtig probeer ik te herinneren wat mijn therapeut hierover heeft gezegd, maar in plaats van bruikbare tips schieten vooral honderd manieren om zo snel mogelijk weg te komen door mijn hoofd. Op dit moment laat ik mij nog liever door twintig zusters met grote naalden onder handen nemen, dan nog een stap dichterbij het pleintje te doen. Ter illustratie: ik val al flauw als ik een spelden kussen zie. ‘Adem Sharon’ zegt een streng stemmetje. ‘Adem!’ ‘Dat doe ik toch, snauw ik terug tegen de stem’. ‘Anders lag ik hier dood op de grond’. Bekvechten met de rationele stem in mijn hoofd is een soort hobby van mij geworden. Heerlijk, maar tegelijk volstrekt zinloos. ‘Adem RUSTIG’, bijt de rationele stem mij toe. ‘Oh ja, goed idee’ denk ik. Ik voel de ergste druk op mijn borst wat zakken. Rustig in, rustig uit, rustig in, rustig uit.. De nieuwe lading zuurstof die mijn hersenen bereikt stopt het ergste trillen in mijn benen, ik voel mij langzaam wat ontspannen. Als men toch eens niet kon ademen.. Elke keer een stukje verder, tot ik zonder spanning over het pleintje loop. Beetje bij beetje gaat het beter, maar het kost tijd.

Ik sta op het punt om de oefening af te sluiten en langzaam van het pleintje weg te lopen als ik opeens een keiharde ruk aan mijn arm voel. Ik schrik mij een ongeluk. ‘Hey, laat mij los!’ Hysterisch begin ik terug te trekken maar de persoon die mijn arm vast heeft is een stuk sterker en trekt mij richting het pleintje. Het verschrikkelijke, dood enge pleintje. ‘Nee!’ krijs ik. ‘Stop, zo ver kan ik nog helemaal niet!’. ‘Jawel joh, kom nou maar kijken. Het is echt niet eng’. De stem die bij de persoon hoort klinkt opgewekt. ‘Stel je nou niet aan, er is niks aan de hand’. De net nieuw gevonden zuurstof schiet met sneltreinvaart uit mijn hersenpan en ik voel mijn hart bijna door mijn borstbeen naar buiten komen. Het idee dat ik zo noodgedwongen plaats moet nemen op de plek uit mijn nachtmerrie zorgt er voor dat ik bijna mijn gevoel van bewustzijn ga verliezen. ‘Alsjeblieft…’ smeek ik. ‘Ik kan niet..Stop..’. Alle kracht in mijn lijf lijkt als een snel leeglopend zwembad verdwenen te zijn. En dan wordt het zwart voor mijn ogen.

Wie weet hoe het is om ergens een extreme angst voor te hebben, weet dat het zelden een goed idee is om in één keer vol met jouw angst geconfronteerd te worden. Wanneer je al in paniek raakt van het zien van meneer huisspin, is het niet aan te raden om lekker een uurtje in een bad vol vogelspinnen te gaan liggen. In het uiterste geval leer je te ontspannen, om zo goed mogelijk uit de situatie te komen, maar grote kans dat jouw angst daar niet van over gaat. Sterker nog, dikke kans dat het alleen maar erger geworden is. Zo heb ik mijn vriend een keer overgehaald om mee te gaan in een achtbaan. Doodeng vindt hij dat, maar hij wilde het proberen. Voor mij. Dat hij daar nog niet klaar voor was, bleek achteraf wel. Al tijdens het ritje was ik bang dat ik verantwoordelijk gehouden kon worden voor de dood van mijn vriend. Hij zat naast mij te rillen en zag zo wit als mijn benen in de winter (eigenlijk ook in de zomer, maar dat is een ander verhaal). Ik durf wel te stellen dat ik hem niet bepaald over zijn achtbanen angst heen geholpen heb, want als ik nu al een toegangskaartje voor De Efteling laat zien, wordt hij spontaan groen.

Denk van mijn actie wat je wilt, wij doen dit als hondenbaasjes met enige regelmaat ook bij onze honden. In de praktijk zie ik baasjes die hun hond dan richting het voorwerp of de situatie forceren waar hij bang voor is. Immers kunnen wij redeneren dat er niks aan de hand is. Snapt Bello dan zelf niet dat het gewoon een paraplu in een prullenbak is? Nee helaas, dit snapt Bello op dat moment niet. Hij kent de situatie niet en kan dus niet inschatten of deze een bedreiging vormt voor zijn leven. Of hij heeft inmiddels al bedacht dat dit zeker weten een bedreiging gaat zijn en wilt er alleen maar van weg. Lees het begin stuk van dit blog bericht nog eens door. Wil je door hem te confronteren met deze angst hem het zelfde paniek gevoel veroorzaken als dat ik had tijdens mijn paniekaanval?

Door een vervelende gebeurtenis uit mijn verleden heb ik een tijd last gehad van dergelijke aanvallen. Deze kwamen opeens, terwijl ik eigenlijk helemaal niet meer aan het voorval dacht. Ik werd angstig op bepaalde plekken en rondom personen die mij aan de situatie deden denken. Stapje voor stapje ben ik de strijd met mijn angst aangegaan door de plekken bewust op te zoeken en daar mijn ontspanningsoefeningen te doen. Wanneer ik rustig werd ging ik weer naar huis en kwam ik later weer terug om het weer te doen. Een kennis van mij die aanwezig was bij deze oefeningen wilde mij helpen door mij juist op die plek neer te zetten waar ik zo bang voor was, met bovenstaande gevolgen van dien. Ik was even Bello die zeker wist dat deze situatie een bedreiging vormde voor mijn leven, ook al was het voor mijn kennis gewoon een pleintje. Natuurlijk zou ik niet midden op dat plein dood neervallen, maar de paniek liet mij daar op dat moment anders overdenken.

 

Omgaan met angst bij jouw hond

  • Forceer jouw hond nooit om zijn angst ‘te ondergaan’. Corrigeer angst ook nooit! In veel gevallen wordt de angst erger of in het uiterste geval kan de hond angstagressie gaan vertonen. De hond ziet geen andere uitweg meer dan van zich af te bijten.
  • Wilt hij de situatie zelf onderzoeken, laat hem dit dan doen. Vaak kan rond snuffelen de hond veel informatie geven. Dit kan zijn angst verzwakken.
  • Steun hem, zonder dit te overdrijven. Laat hem tussen jouw benen staan of hou hem vast bij halsband of tuig maar ga hem niet overdreven aaien. Dit kan soms de angst juist vergroten. Hij mag echter wel weten dat je er voor hem bent.
  • Blijf op afstand van hetgene de hond bang voor is. Loop er van weg als hij zich ontspant. Oefen het later nog eens door dichterbij de situatie te gaan staan, maar neem nooit te grote stappen.
  • Schakel de hulp van een NVGH erkende gedragstherapeut in als de angst niet overgaat. http://honden-gedragstherapie.nl/

Opgecoached

Er was eens een hond die in training ging bij een hondencoach. ‘Dat gedoe met die snoepjes.. je hond moet gewoon respect voor je tonen. Kijk, deze hier luistert perfect zonder ooit maar iets lekkers voor zijn neus gehouden te hebben. Gaat zitten. Ik zei, ga zitten nu’. Hij geeft een fikse ruk aan de lijn. De hond wijkt naar achter, maar gaat niet zitten. ‘Hey, tsssttt’. De man prikt met zijn vingers in de zij van de hond en maakt er een geluid bij dat het beste te omschrijven is als iemand die een kat wilt wegjagen. De hond kijkt op naar de man, zijn ogen laten veel oogwit zien. Hij gaat nog steeds niet zitten en hangt wat ongemakkelijk aan het uiteinde van de lijn. De man vergoot zijn houding (‘kijk, dan heeft hij meer respect voor mij’) en loopt in op de hond. Achter hen staat een hek dat het terrein van de openbare weg scheidt. De man drukt met zijn houding de hond richting het hek, tot hij niet verder kan. Ik zie inmiddels zoveel stress signalen bij de hond dat ik de tel niet meer kan bijhouden. En toen gebeurde het. De hond schiet als een pijl naar voren en klapt in de arm van de man. Hij laat hem direct weer los. ‘Arghh rot beest!’ De man gilt het uit en hij laat de lijn vallen. De hond ziet zijn kans schoon en schiet er vandoor. Zijn baasjes die alles met lede ogen aan hebben gezien zetten een sprint in om de hond te vangen. De man blijft gedesoriënteerd achter.

Ik heb dit tafereel van een afstandje staan bekijken. Ik stond op de parkeerplaats van het park op een vriendin te wachten toen de man en zijn klanten met een trainingssessie begonnen.

Vaag herkende ik de man. Ik denk van Facebook, in ieder geval van social media. Hondencoach* stond bij zijn functieomschrijving. De Alpha voor iedere radeloze hondenbezitter. Op zijn pagina staan vele mooie filmpjes waarin honden met (zoals hij noemde) ontspoord gedrag binnen een sessie van een uur weer gehoorzaam werden. Wanneer ik deze filmpjes zie druk ik direct op ‘dit wil ik niet meer zien’. Ik besef mij goed dat er een hele wereld is waarin dit soort filmpjes veelvuldig geliked en gehyped worden, maar het is gewoon niet ‘my cup of tea’.

Ongemakkelijk voel ik mij soms hoor, als ik voor de zoveelste keer tegen een cursist zeg dat ze moeten doorzetten. Dat ik ze door hun onzekerheid heen probeer te praten, omdat ik weet dat het gaat lukken. Dat wij stappen maken en uiteindelijk echt boven op de berg komen. Lopend weliswaar, terwijl de hondencoach zich er met een raket naartoe schiet. Alleen hebben wij als voordeel dat de hond bij ons vol plezier mee terug naar beneden wilt lopen terwijl de hond met de raket zich zo snel als mogelijk uit de voeten maakt. Één keer was wel genoeg..

Er is nou eenmaal een wereld waarin de hondencoaches zoals deze meneer een groot podium krijgen. Waarin mensen de kennis en het kunnen van iemand afspiegelen aan de hoeveelheid likes op een pagina (hallo online marketing bureau). Waarin mensen een hond willen die vooral heel snel heel weinig (voor de baasjes) problemen vertoont, zodat Fikkie niet in de wegloopt van het overige drukke gezin. Uiteindelijk was Fikkie er gekomen om leuke wandelingen mee te maken aan het strand. Niet om regelmatig mee op training te gaan. Een wereld waarin een hond dwingen (wat zeg ik: forceren) een hele aanvaardbare methode is. Er zijn honderden, duizenden honden die zo hun leven doorlopen. Zielsongelukkig (over het algemeen), maar zonder gedrag dat de baas hindert in zijn dagelijks leven.

Ik wilde mij zo ver mogelijk van deze wereld houden. De mensen die vanuit een band tussen baas en hond willen werken zouden mij of een soortgelijke hondenschool toch wel vinden. En de andere mensen vinden de hondencoaches. Die krijg je niet wandelend de berg op als er een raket klaar staat. Dus Fair deal, toch?

Tot voor kort. Ik zit op dit moment op de bank en voel mijn maag nog wat draaien als ik aan de situatie met de man en de hond op de parkeerplaats denk. Hoe de hond al zoveel keer aangaf dat het genoeg was, maar de coach simpelweg geen oog had voor zijn lichaamstaal. Het gaat  tegen alles in waarom ik ooit met trainen begon. Noem het naïef, maar mijn kop in het zand steken en doen alsof de wereld van de coaches niet bestond werkte tot voor kort prima. Maar nu niet meer. Een nieuwe missie is geboren. Ik gun uit de grond van mijn hart iedere hondenbezitter de liefdevolle blik van een hond. De blik die zegt: ik vertrouw jou. En niet: ik doe wat je wilt omdat ik bang voor je ben. Natuurlijk weet ik dat ik nooit iedereen lopend op die berg krijg. Maar ik kan er wel alles aan doen om zoveel mogelijk mensen er te krijgen. Al moet ik ze op mijn rug nemen. Als ze dan uiteindelijk toch een kaartje voor de raket willen kopen kan ik in ieder geval zeggen dat ik er alles aan gedaan heb. Ik realiseer mij dat bovengenoemde coaches net als ik overtuigd zijn van wat ze doen. Alsof we samen naar een auto kijken die in mijn ogen blauw is en in zijn ogen groen. Dat hoeft niet erg te zijn, je kunt in het leven veel leren van mensen met een andere visie. Alleen trek ik wel de lijn wanneer iemand bewust of onbewust honden gedrag verkeerd interpreteert en daar zijn trainingsmethode op maakt. Een hond met zijn oren naar achteren en zijn staart tot op zijn buik gekruld onderdanig en ontspannen noemen maakt mij oprecht verdrietig. Het is niet dat ooit iemand heeft bedacht dat dit gedrag angst is (en dat er dus ook de mogelijkheid bestaat dat de interpretatie van onderdanig en ontspannen juist kan zijn), er zijn hier vele wetenschappelijke onderzoeken naar gedaan. Het trainen met een positieve methode (gewenst gedrag altijd belonen) is niet bedacht omdat de mens het zo leuk vindt om snoepjes voor zijn hond te kopen. Er zit jaren onderzoek achter over de effecten op het welzijn van de hond.

Mijn vriendin is inmiddels aangekomen op de parkeerplaats. ‘Ga je mee?’ Zegt zij en knikt richting het restaurant. ‘Wacht even’ zeg ik zachtjes en ik loop naar de ontsnapte hond die bij mijn auto is blijven hangen, waarschijnlijk door de geur die mijn honden hebben achter gelaten. ‘Hey kerel, kijk eens’. Ik steek een snoepje uit (ja, er zit bij mij hondensnoep in al mijn kleren; netjes of niet) naar de hond. Een beetje schichtig nog pakt hij het snoepje aan. Ik zie zijn oren wat naar voren gaan en zijn staart iets hoger. Genoeg voor mij om zijn lijn te kunnen pakken en hem naar zijn baasjes te brengen. De coach staat op de parkeerplaats naar ons te kijken. Ik kan het niet laten en biedt hem een handje voertjes aan met een kaartje van de dierenwinkel waar ik altijd heen ga.

*In dit artikel benoem ik de persoon als ‘hondencoach’. Ik wil benadrukken dat niet ieder die zich hondencoach of gedragscoach noemt werkt met bovenstaande methode.  Er zijn in Nederland geen door de overheid opgelegde regels rondom het geven van trainingen en gedragssessies. Dit wil zeggen dat iedereen die dat wilt zich gedragstherapeut of trainer mag noemen. Verdiep je in de opleidingen van de persoon voor je een aanmelding verstuurd en vraag om een (betaalde) proefles, of kijk eens mee met een training. Follow your gut: als iets niet goed voelt, is het niet voor jullie bestemd.